Umorzenie egzekucji komorniczej – kiedy jest możliwe i jakie niesie skutki?

Postanowienie o umorzeniu egzekucji otrzymuje zarówno wierzyciel, który nie odzyskał należności, jak i dłużnik, wobec którego prowadzono zajęcia. Umorzenie egzekucji komorniczej to zakończenie postępowania egzekucyjnego bez pełnego zaspokojenia wierzyciela, następujące z urzędu albo na wniosek strony. Co istotne, kończy ono konkretne postępowanie, ale co do zasady nie oznacza, że dług przestaje istnieć. Poniżej wyjaśniamy, czym jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, kiedy następuje z urzędu, a kiedy na wniosek, oraz jakie skutki wywołuje dla obu stron.

Spis treści

• Czym jest umorzenie egzekucji komorniczej?
• Kiedy dochodzi do umorzenia egzekucji z urzędu, a kiedy na wniosek?
• Jakie skutki wywołuje umorzenie egzekucji dla wierzyciela i dłużnika?
• Czym umorzenie egzekucji różni się od zakończenia postępowania przez spłatę długu?

Czym jest umorzenie egzekucji komorniczej?

Umorzenie egzekucji komorniczej to trwałe zakończenie postępowania egzekucyjnego bez pełnego zaspokojenia wierzyciela. Rozstrzyga o nim komornik, wydając postanowienie. Różni się ono od zawieszenia, które jedynie czasowo wstrzymuje czynności: po umorzeniu ponowne dochodzenie należności wymaga nowego wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Umorzenie może być całkowite albo częściowe, na przykład co do jednego sposobu egzekucji lub jednego z kilku dłużników. Jego podstawy określa Kodeks postępowania cywilnego (art. 824 i art. 825 KPC); miejsce tej instytucji w całej procedurze pokazuje opis przebiegu egzekucji komorniczej krok po kroku.

Kiedy dochodzi do umorzenia egzekucji z urzędu, a kiedy na wniosek?

Umorzenie następuje w dwóch trybach: z urzędu, gdy zachodzą ustawowe przesłanki (art. 824 KPC), oraz na wniosek strony (art. 825 KPC). W obu trybach komornik działa w granicach przepisów, nie według własnego uznania.

Z urzędu komornik umarza postępowanie między innymi przy bezskuteczności egzekucji (gdy oczywiste jest, że nie uzyska się z niej sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych), przy niedopuszczalności egzekucji, po prawomocnym pozbawieniu tytułu wykonawczego wykonalności oraz wskutek bezczynności wierzyciela trwającej ponad sześć miesięcy.

Na wniosek postępowanie umarza się przede wszystkim na żądanie wierzyciela, którym komornik co do zasady jest związany, na przykład gdy dłużnik spłacił dług dobrowolnie; w określonych sytuacjach wniosek może złożyć także dłużnik.

Poniższa tabela porządkuje najczęstsze podstawy umorzenia według tego, kto je inicjuje:

Tryb umorzenia decyduje między innymi o tym, którą stronę mogą obciążyć koszty zakończonego postępowania.

Jakie skutki wywołuje umorzenie egzekucji dla wierzyciela i dłużnika?

Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 826 KPC). Po wydaniu postanowienia komornik zawiadamia o uchyleniu zajęcia osoby trzecie, w szczególności pracodawcę czy bank.

Dla dłużnika oznacza to, że dotychczasowe zajęcia ustają, na przykład zwalniane jest wynagrodzenie lub rachunek bankowy. Umorzenie nie powoduje jednak, że dług znika, więc niespłaconą należność wierzyciel co do zasady może egzekwować ponownie.

Dla wierzyciela umorzenie nie zamyka drogi do odzyskania należności, chyba że z innych przyczyn egzekucja jest niedopuszczalna. Wiąże się jednak z kosztami: przy umorzeniu na jego wniosek lub wskutek jego bezczynności wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% lub 10% świadczenia pozostałego do wyegzekwowania (art. 29 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych), o ile ustawa nie przenosi jej na dłużnika. Przy umorzeniu z powodu bezskuteczności przewidziana jest tymczasowe pokrycie wydatków postępowania przez wierzyciela (art. 770 kodeksu postępowania cywilnego), które dolicza się do zadłużenia i obciąża dłużnika.

Czym umorzenie egzekucji różni się od zakończenia postępowania przez spłatę długu?

Umorzenie egzekucji i zakończenie postępowania przez spłatę długu to dwa różne sposoby zamknięcia sprawy. Przez pełne zaspokojenie postępowanie kończy się, gdy wierzyciel odzyskał całą należność wraz z kosztami; umorzenie następuje bez pełnego zaspokojenia, na przykład z powodu braku majątku dłużnika, albo na wniosek strony.

Najważniejsza różnica dotyczy losu długu. Umorzenie egzekucji nie jest tym samym co umorzenie długu. Po umorzeniu z powodu bezskuteczności zobowiązanie nadal istnieje, a wierzyciel może wrócić do egzekucji w granicach przedawnienia roszczenia (art. 125 Kodeksu cywilnego). Co do zasady ma na to 6 lat od daty umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Należy jednak pamiętać, że po 3 latach odsetki od należności głównej, przedawniają się. Inaczej jest, gdy podstawą umorzenia było pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, ponieważ wtedy znika sama podstawa egzekucji.

Umorzenie egzekucji komorniczej jest jednym z przewidzianych prawem sposobów zakończenia postępowania i może wynikać z decyzji stron lub z ustawowego obowiązku komornika. Dla obu stron kluczowe jest odróżnienie zakończenia postępowania od losu samego zobowiązania; osobom, które dopiero otrzymały pismo egzekucyjne, pomoże poradnik, co zrobić po otrzymaniu pisma od komornika. W razie wątpliwości warto zweryfikować informacje w kancelarii lub w obowiązujących przepisach, a w sprawach indywidualnych skonsultować się z zawodowym pełnomocnikiem.

FAQ – najczęściej zadawane pytania